دانشگاه تهران دانشکدگان فارابی دانشکده مدیریت و حسابداری
دوره و شماره: دوره 2، شماره 5 - شماره پیاپی 7، زمستان 1403، صفحه 1-117 
یادداشت سردبیر

یادداشت سردبیر

صفحه 1-1

حیدر ربیعی

چکیده حسابداری و حسابرسی، همواره دو بال توسعه و نظارت بر سلامت اقتصادی و مالی هر جامعه هستند. در دهه‌های اخیر، با رشد روزافزون پیچیدگی فعالیت‌های اقتصادی، تحول در بازارهای مالی، افزایش قوانین و استانداردهای نظارتی و همچنین ظهور مقررات بین‌المللی همچون قانون ساربینز-اوکسلی، محیط حرفه‌ای حسابداران و حسابرسان به شکلی بی‌سابقه دگرگون شده است. در چنین شرایطی، ضرورت وجود نظام‌های کنترلی اثربخش، اهمیت ارکان حاکمیت شرکتی و نقش کلیدی حسابرسی داخلی، بیش از پیش مورد توجه فعالان، سیاست‌گذاران و پژوهشگران این حوزه قرار گرفته است. مطالعات جاری گواه آن است که هیچ هدف سازمانی بدون بهره‌مندی از یک سیستم کنترل داخلی قوی و پویا به طور کامل محقق نخواهد شد. کنترل‌های داخلی نه تنها در پیشگیری و شناسایی موارد تقلب و تخلف، بلکه در حصول اطمینان از صحت و قابلیت اتکای اطلاعات مالی، افزایش بهره‌وری عملیاتی، حفظ منابع سازمان و رعایت چارچوب‌های قانونی نقش محوری دارند. الزامات و دستورالعمل‌های نهادهای ناظر از جمله سازمان بورس و اوراق بهادار و الزامات قانونی جدید، شرکت‌ها را به ایجاد، پایش مستمر و بهبود ساختارهای کنترل داخلی واداشته است تا بتوانند در فضای به شدت رقابتی و متغیر کنونی دوام و رشد خود را تضمین کنند.

نقش کنترل داخلی در کیفیت حسابرسی مستقل

نقش کنترل داخلی در کیفیت حسابرسی مستقل

صفحه 1-36

مریم سهرابی، حیدر ربیعی

چکیده این مقاله با رویکرد مروری، به بررسی نقش و اهمیت راهبری شرکتی، کنترل‌های داخلی و حسابرسی داخلی در واحدهای اقتصادی می‌پردازد. ابتدا، ضرورت وجود سیستم کنترل داخلی اثربخش برای دستیابی به اهداف سازمان، مقابله با رویدادهای غیرمنتظره و تامین منافع صاحبان سرمایه، دولت و سایر ذی‌نفعان تبیین شده است. قانون ساربینز-اوکسلی و بخش‌های کلیدی آن، مانند الزام به افشای نقاط ضعف سیستم کنترل داخلی، از منظر قوانین بین‌المللی و کاربرد آن‌ها در ایران مورد توجه قرار گرفته‌اند. همچنین، جایگاه حسابرسی داخلی به عنوان رکن کلیدی راهبری شرکتی و نقش آن در ارزش‌آفرینی، بهبود فرایندهای سازمانی و ارتقای شفافیت مالی تشریح شده است. بخش دیگری از مقاله به مفهوم تقلب و تمایز آن با اشتباهات غیرعمدی در گزارشگری مالی اختصاص دارد و ضمن اشاره به اهمیت کنترل‌های داخلی در پیشگیری و کشف تقلب، محدودیت‌های ذاتی این کنترل‌ها نیز بررسی شده است. این مقاله ضمن تحلیل تحولات اخیر در زمینه حاکمیت شرکتی و الزامات نهادهای ناظر، بر نقش فرهنگ حسابدهی و اهمیت توسعه حسابرسی داخلی تأکید می‌ورزد و با مرور ادبیات و مقررات موجود، ضرورت به‌روزرسانی ساختارها و رویکردهای نظارتی در سازمان‌های ایرانی را برجسته می‌کند.

بررسی تحلیلی نقش رشد دارایی‌ها در افشا، محافظه‌کاری و شفافیت گزارشگری مالی در سازمان‌های اقتصادی

بررسی تحلیلی نقش رشد دارایی‌ها در افشا، محافظه‌کاری و شفافیت گزارشگری مالی در سازمان‌های اقتصادی

صفحه 37-52

محمدرضا مهربان پور، حیدر ربیعی

چکیده این مقاله از نوع مطالعات مروری – تحلیلی است که با مروری بر تحقیقات نظری و تجربی، به بررسی جامع و چندبعدی ارتباط میان رشد دارایی‌ها و مفاهیم کلیدی حسابداری در سازمان‌های اقتصادی می‌پردازد. مسئله اصلی مقاله، تبیین جایگاه رشد دارایی‌ها به عنوان شاخصی اثرگذار در افشا، شفافیت، محافظه‌کاری، صداقت، و قابلیت اتکای گزارشگری مالی است که می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در تصمیم‌های سرمایه‌گذاری، ارزیابی عملکرد، و کنترل منافع ذینفعان ایفا کند. هدف مقاله، روشن‌ساختن این موضوع است که رشد دارایی‌ها چگونه بر رفتار افشای اطلاعات مالی، میزان محافظه‌کاری حسابداری، کیفیت و شفافیت صورت‌های مالی و پیش‌بینی‌پذیری وضعیت آتی شرکت‌ها اثر می‌گذارد. مقاله همچنین با تحلیل نقش کلیدی ذینفعان مختلف نظیر سرمایه‌گذاران، مدیران اجرایی، اعضای هیئت مدیره و اعتباردهندگان، می‌کوشد اهمیت رشد دارایی‌ها را به عنوان شاخص هدایت‌کننده سیاست‌ها و استراتژی‌های سازمانی و همچنین تاثیر آن بر بهبود سلامت مالی و اقتصادی سازمان‌ها تبیین نماید. در این تحلیل، تلاش شده تا با تلفیق دیدگاه‌های علمی و کاربردی، به ارائه راهکارهایی برای بهبود تصمیم‌گیری و مدیریت موثرتر دارایی‌ها در فضای اقتصاد رقابتی امروز دست یابد.

شناخت مفاهیم و شاخه‌های کلیدی هوش مصنوعی: مبانی، کاربردها و چشم‌اندازها

شناخت مفاهیم و شاخه‌های کلیدی هوش مصنوعی: مبانی، کاربردها و چشم‌اندازها

صفحه 53-77

توحید احمدی فر، حسین مالیمر

چکیده مقاله حاضر به معرفی و بررسی مفاهیم اصلی هوش مصنوعی و شاخه‌های مختلف آن می‌پردازد. ابتدا با مرور تعاریف گوناگون، گستره و اهمیت هوش مصنوعی در شبیه‌سازی تفکر و رفتار انسانی تبیین می‌شود. سپس مهم‌ترین شاخه‌های این حوزه شامل یادگیری ماشین، شبکه‌های عصبی، بینایی ماشین، سامانه‌های خبره، پردازش زبان طبیعی و الگوریتم ژنتیک به تفصیل تشریح می‌شوند. هر شاخه با بیان کاربردها و مثال‌های عملی، نقش خود را در پیشرفت علوم کامپیوتر و صنعت روشن می‌سازد. علاوه بر این، کاربرد هوش مصنوعی در صنایع و همچنین اهمیت تحصیل این رشته در مقاطع عالی مورد توجه قرار گرفته است. متن با تکیه بر منابع علمی، تصویری کلی نگر و جامع از جایگاه فعلی و چشم‌اندازهای آینده هوش مصنوعی ارائه می‌دهد.

تلفیق و صورت های مالی تلفیقی

تلفیق و صورت های مالی تلفیقی

صفحه 77-92

نگین عباسی

چکیده شرکت‌های بزرگ با هدف گسترش دامنه فعالیت‌های اقتصادی خود و در راستای پاسخگویی به نیازهای مختلف فنی، مالی و علمی، تلاش می‌کنند با خرید سهام شرکت‌های کوچکتر توانایی‌شان را بسط و توسعه دهند. با گسترش گروه شرکت‌ها و پدید آمدن شرکت‌های سرمایه‌گذاری، مسأله تلفیق صورت‌های مالی این واحدهای اقتصادی و حسابداری تلفیقی مطرح می‌گردد. مطابق استاندارد شماره ۱۸ حسابداری ایران تحت عنوان صورت‌های مالی تلفیقی و حسابداری سرمایه‌گذاری در واحدهای تجاری فرعی، تهیه و ارائه صورت‌های مالی تلفیقی از سال ۱۳۸۰ الزامی گردیده است. حسابداری تلفیقی یک انتخاب محبوب برای شرکت‌های تجاری بزرگ محسوب می‌شود، چرا که هدف از این سازمان‌ها هم‌افزایی یک ارزش در مجموعه، نسبت به مجموعه ارزش تشکیل‌دهنده است که غالباً سبب ترکیب سازمان‌ها با یکدیگر می‌شود. با استفاده از صورت های مالی تلفیقی می‌توان میزان سود و زیان شرکت را در نظر گرفته و برنامه مناسبی برای پیشرفت شرکت و جلوگیری از ضرر و ورشکستگی آن اتخاذ کرد. حسابرسان هر شرکت باید صورت‌ های مالی تلفیقی را در اولویت قرار دهند و در زمان مناسب بدون کم کاری و بی دقتی، آن را در اختیار سهامداران، سرمایه‌گذاران و دولت قرار دهند.

بهای تمام شده و نقش آن در مدیریت و تصمیم‌گیری شرکت‌های تولیدی

بهای تمام شده و نقش آن در مدیریت و تصمیم‌گیری شرکت‌های تولیدی

صفحه 93-103

فاطمه شریفی

چکیده مفهوم بهای تمام شده نقشی کلیدی در مدیریت مالی و تصمیم‌گیری شرکت‌های تولیدی ایفا می‌کند. بهای تمام شده شامل کلیه هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم مرتبط با تولید کالا، به استثنای هزینه‌های توزیع و فروش، می‌باشد. این هزینه‌ها شامل مواد مستقیم، دستمزد مستقیم و هزینه‌های سربار است که بر اساس استانداردهای حسابداری و با استفاده از فرمول‌های مشخص محاسبه می‌شوند. انواع مختلف بهای تمام شده از جمله بهای قابل کنترل و غیرقابل کنترل، مستقیم و غیرمستقیم، فرصت از دست رفته و غیره، هر یک در تحلیل و مدیریت هزینه‌ها نقش دارند. حسابداری بهای تمام شده با توجه به روش‌های متفاوتی مانند هزینه‌یابی مبتنی بر فعالیت، سفارش کار، فرآیند، هزینه نهایی و استاندارد، امکان کنترل دقیق‌تر هزینه‌ها و افزایش کارایی را فراهم می‌آورد. این ابزار تحلیلی به مدیران کمک می‌کند تا استراتژی‌های قیمت‌گذاری، بودجه‌ریزی و کنترل سودآوری را بهبود بخشند. در نهایت، محاسبه و تحلیل دقیق بهای تمام شده، سازمان را در افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و ارتقای رقابت‌پذیری یاری خواهد داد.

اخلاق و رفتار حرفه ای در حسابداری و حسابرسی

اخلاق و رفتار حرفه ای در حسابداری و حسابرسی

صفحه 103-117

فائزه فراشیانی

چکیده رشد روزافزون جوامع بشری و پیچیده تر شدن روابط و مناسبات اجتماعی ،پیدایش حرفه های گوناگون را ایجاب می کند .به دلیل ضرورت تقسیم کار و تخصصی تر شدن امور،این حرفه ها روز بروز نقش بیشتر و موثرتری در بهبود رفاه اجتماعی برعهده می گیرند. تداوم حیاط این حرفه ها منوط به کیفیت خدماتی است که ارائه می کنند و اعتماد و اعتباری است که درنتیجه ارائه این خدمات به دست می آورند. این اعتماد و اعتبار ،سرمایه اصلی هرحرفه است و وظیفه هرحرفه واعضای آن، حفظ سرمایه بدست آمده است. جامعه انتظارات فراوانی از اهل این حرفه دارد و مردم به کیفیت خدمات پیچیده ارائه شده توسط حرفه حسابرسی اعتماد داشته است. ازاین رو اطلاعات ارائه شده توسط حسابرسان باید بطور قابل توجهی کارآمد ،قابل اتکا، واقعی و بدون غرض باشد. پس حسابرسان نه تنها باید واجد شرایط و صلاحیت حرفه ای باشند بلکه باید از درجه بالائی از صداقت و درستکاری حرفه ای نیز برخوردارباشند و آبرو و حیثیت حرفه ای از ممیزین دارائی های انها باشد.