مالیات بر درآمد یکی از مهم‌ترین ابزارهای سیاست مالی دولت‌ها برای تأمین منابع مالی عمومی، توزیع عادلانه درآمد و هدایت فعالیت‌های اقتصادی به شمار می‌آید. در نظام مالیاتی ایران، قانون مالیات‌های مستقیم چارچوب اصلی تعیین، وصول و نظارت بر انواع مالیات‌های مستقیم از جمله مالیات بر درآمد حقوق را مشخص می‌کند. در این میان، مواد ۸۲ تا ۹۲ این قانون به تبیین مبانی، دامنه شمول، نحوه محاسبه، نرخ‌ها، تکالیف پرداخت‌کنندگان و موارد معافیت مالیات بر درآمد حقوق اختصاص یافته است.
هدف این مقاله بررسی و تبیین مفهومی مالیات بر درآمد و تحلیل مقررات مرتبط با مالیات بر درآمد حقوق در چارچوب قانون مالیات‌های مستقیم است. در این پژوهش، ضمن تشریح مفهوم و جایگاه مالیات بر درآمد در نظام مالی کشور، مفاد مواد ۸۲ تا ۹۲ قانون مالیات‌های مستقیم با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج بررسی نشان می‌دهد که قانون‌گذار با تعریف دقیق درآمد مشمول مالیات حقوق، تعیین نرخ‌های مشخص، پیش‌بینی معافیت‌ها و الزام کارفرمایان به کسر و ایصال مالیات، سازوکار نسبتاً منسجمی برای وصول این نوع مالیات ایجاد کرده است. همچنین پیش‌بینی معافیت‌های قانونی و تسهیلات خاص برای برخی گروه‌ها و مناطق کمتر توسعه‌یافته، بیانگر توجه قانون‌گذار به ملاحظات اجتماعی و عدالت مالیاتی در نظام مالیاتی کشور است. مطالعه نشان می­دهد که تحلیل مواد قانونی نشان می‌دهد که اجرای صحیح مقررات مالیات بر درآمد حقوق می‌تواند نقش مؤثری در افزایش شفافیت مالی، بهبود انضباط مالیاتی و تقویت منابع درآمدی دولت ایفا کند.